SPIS TREŚCI

I 
1. Uzasadnienie podjęcia oraz cel  badania
2. Zakres i metodologia badania
3.Charakterystyka ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym
4.Znaczenie OWU
5.Dostosowanie OWU do wymogów Ustawowych 

II
Analiza OWU wybranych ubezpieczeń na życie
Z funduszem kapitałowym
1. Podstawowe terminy
2. Analiza badanych OWU w aspekcie ochronnym

III
Analiza wybranych OWU w aspekcie inwestycyjnym 

IV

Źródła

Część pierwsza

1. Uzasadnienie podjęcia oraz cel badania

1. Wśród oferowanych produktów ubezpieczeń na życie  szczególnie chętnie promowanym w Polsce od lat 90.  było  nowoczesne ubezpieczenie z funduszem inwestycyjnym, od 1stycznia 2004 nazwane ubezpieczeniem z funduszem kapitałowym.
 
Pozwala ono – w uproszczeniu – inwestować część wpłacanych składek w oferowane przez towarzystwa ubezpieczeniowe fundusze  o różnym poziomie ryzyka i czerpać z tego zyski. W   przypadku śmierci osoby ubezpieczonej wypłaca się wskazanym osobom określoną w umowie sumę pieniędzy. Ubezpieczenie  można uzupełnić  umowami dodatkowymi ( opcjami ), w których wypłata określonej kwoty jest możliwa również w przypadku  trwałego inwalidztwa, nieszczęśliwego wypadku, poważnego zachorowania  itp.

Zalety takiego ubezpieczenia, spełniającego zarówno funkcję ochronną, jak i oszczędnościową, były  w sytuacji zachwiania obowiązującego systemem emerytalnego  nie do przecenienia.
Ta podwójna rola, a zwłaszcza chętnie eksponowany  przez agentów motyw gromadzenia środków na przyszłą emeryturę oraz  działania marketingowe towarzystw ubezpieczeniowych,  pozwalały  łagodzić
obawy konsumentów przed płaceniem relatywnie wysokiej składki. Beneficjentem  takiego ubezpieczenia stać się  mogła za życia sama osoba je zawierająca, co poszerzało  krąg potencjalnych zainteresowanych o osoby samotne, nie wychowujące dzieci, małoletnie itp.
Do tego dochodziły takie zalety ubezpieczenia jak jego elastyczność, możliwość (ograniczonego) wpływania  na sumę ubezpieczenia, wysokość składki  w kolejnych latach trwania ubezpieczenia czy też  zabezpieczanie utraty wartości na skutek inflacji poprzez tzw. indeksację.

Uznając te walory należy jednocześnie  stwierdzić, że  ten rodzaj ubezpieczenia, wciąż  chętnie nabywany przez Polaków,  jest produktem złożonym, wymagającym pewnej wiedzy z zakresu prawa i finansów, a także aktywności ubezpieczającego  w  zakresie określania własnych potrzeb oraz analizy rzeczywistości ekonomicznej. Przy czym aktywność ta nie  powinna ograniczać się do jednorazowego momentu zawarcia umowy ubezpieczenia, ale przejawiać się przez cały okres trwania ubezpieczenia.

Podjęcie właściwej decyzji co do optymalnego zakresu ubezpieczenia, okresu oraz przyjęcie określonej strategii inwestowania środków wymaga znajomości podstawowych terminów prawniczych (umowa ubezpieczenia bazuje na rozwiązaniach kodeksu cywilnego), specyficznej terminologii ubezpieczeniowej, a także różnorodnych
instrumentów rynku finansowego.   Zakład  ubezpieczeń udziela ochrony ubezpieczeniowej na podstawie umowy ubezpieczenia, na ściśle określonych zasadach.
Niezależnie od rzetelnej analizy własnych potrzeb ubezpieczeniowych należy więc zwrócić  szczególna uwagę  na wzajemne obowiązki i prawa stron, czyli warunki – obecne i przyszłe- na jakich zawiera się umowę. Znaleźć je można, obok podstawowego dokumentu jakim jest polisa ubezpieczeniowa,  w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia, w
skrócie określanych OWU.
Niezrozumienie  konstrukcji umowy ubezpieczenia z elementem inwestowania i jej złożoności, niedostosowanie do rzeczywistych potrzeb osób oraz  wieloletnich możliwości finansowych stały się, abstrahując od przypadków nadużyć ze strony pośredników ubezpieczeniowych, główną przyczyną obserwowanej w ostatnich latach na dużą skalę  rezygnacji z zawartych  na początku i w połowie lat 90.  polis.

Powyższe okoliczności  oraz świadomość asymetrii wzajemnej pozycji obu stron umowy, na co wielokrotnie zwracały uwagę środowiska konsumenckie, wymagały uznania za priorytetowe podjęcie działań na  rzecz poprawy sytuacji konsumenta  na rynku ubezpieczeniowym oraz wzmocnienia jego pozycji i ochrony jego interesów.
Zbiegło się to ze staraniem się Polski o  przyjęcie do Unii Europejskiej, co skutkowało koniecznością dostosowania naszego krajowego ustawodawstwa do wymogów unijnych i właściwych na tym rozszerzonym rynku standardów ochrony konsumenta.

Jednym z najistotniejszych podjętych w tym zakresie działań było uchwalenie pakietu ustaw ubezpieczeniowych wraz z aktami wykonawczymi , które weszły  w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. w tym Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, zwana dalej Ustawą.
Przyjęte w Ustawie rozwiązania  o prokonsumenckim charakterze, w tym dotyczące OWU,  powinny z pewnością przyczynić się do uzdrowienia sytuacji panującej na rynku ubezpieczeń, wzrostu świadomości ubezpieczeniowej społeczeństwa i zniesienia dominującej pozycji Towarzystwa Ubezpieczeniowego w relacji z klientem. 

Podstawowym celem podjętego badania było  zatem przeprowadzenie analizy aktualnie obowiązujących OWU ubezpieczeń
na życie z funduszem kapitałowym  dominujących na rynku towarzystw ubezpieczeniowych z punktu widzenia:
• dostosowania do zapisów nowo obowiązującej Ustawy o działalności ubezpieczeniowej
• zawarcia istotnych dla konsumenta zapisów szczególnie ważnych dla jego ochrony  w perspektywie wypłacenia
świadczenia
oraz odsunięcia w czasie efektów zawartego ubezpieczenia
• równoważenia pozycji obu stron umowy

2. Zakres i metodologia badania

W trakcie prac badawczych podjęte zostały następujące główne zagadnienia:

• OWU jako integralny element umowy ubezpieczenia
• Wprowadzone Ustawą z dnia 22 maja 2004 roku o działalności ubezpieczeniowej  główne postanowienia dotyczące
OWU oraz znaczenie  zmian dostosowawczych z punktu widzenia konsumenckiego.
• Zakres i sposób dostosowania OWU ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym do obowiązujących od 1.01.2004 r.
przepisów  przez towarzystwa ubezpieczeniowe ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań służących  wzmocnieniu pozycji
konsumenta i przejrzystości warunków na jakich zawierana jest umowa
• Analiza zapisów dotyczących mających zasadniczy wpływ na sposób i tryb dochodzenia roszczeń z umowy ubezpieczenia (aspekt ochronny)  oraz sposobu i warunków inwestowania (aspekt oszczędnościowy) oraz realizacji umowy  w czasie (aspekt długoterminowy )

Spośród wielu spotykanych klasyfikacji ubezpieczeń przyjęto  dla celów analizy podstawową klasyfikację  zastosowaną w Ustawie o działalności ubezpieczeniowej z dnia 22 maja 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1151 ).
Ustawa ta klasyfikując ubezpieczenia  na 2 działy zaliczyła ubezpieczenia na życie do Działu I,  a wśród nich w punkcie 3.
wymieniła „Ubezpieczenie na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym” (Por. Załącznik do Ustawy :
„Podział ryzyka według działów, grup i rodzajów ubezpieczeń”).
Posłużenie się tą klasyfikacją umożliwia dokonywanie porównań ubezpieczeń  oferowanych  należących do tej samej grupy, choć oferowanych przez różne zakłady ubezpieczeń i właściwe ich zakwalifikowanie niezależnie od  nazwy marketingowej.

Dodatkowo  przyjęto,   że  ubezpieczenie  z funduszem kapitałowym jest produktem złożonym, choćby ze względu na zawarty w nim element  inwestowania w funduszach o różnych poziomach ryzyka,  i wymaga zasadniczo znacznie lepszego przygotowania klienta do studiowania warunków tego ubezpieczenia niż inne rodzaje ubezpieczeń na życie.

I tak wnioski z przeprowadzonej analizy OWU tych trudnych, a jednocześnie popularnych produktów,  mogą być wykorzystane przez mniej doświadczonych  konsumentów przy podejmowaniu decyzji o zawarciu takiego ubezpieczenia i upewnienia się co do słuszności decyzji.

Jako podstawowe kryteria  wyboru towarzystw ubezpieczeniowych (TU), których OWU poddano analizie i ocenie przyjęto: 
udział w rynku ubezpieczeń na życie, doświadczenie na rynku polskim oraz zastosowanie najbardziej charakterystycznych
rozwiązań w konstrukcji  ubezpieczeń z funduszem kapitałowym.

Koncentracja na ubezpieczycielach, których pozycja jest znacząca pod względem ilości zawieranych umów i wartości
zebranej składki pozwalają na określenie, jakie standardy wyznaczają one w zakresie ochrony interesów konsumenta na rynku
polskim.   
 
Długoterminowy charakter umowy ubezpieczenia na życie, powodujący odsuniecie  w czasie efektów- pożytków z ubezpieczenia,
czyni koniecznym również uwzględnienie takich kwestii jak doświadczenie ubezpieczyciela i jego stabilna pozycja na rynku
polskim.

Analizie  poddano  umowy, które odnoszą się do zabezpieczenia podstawowego ryzyka – tj. śmierci ubezpieczonego, zwane umową główną lub podstawową, z pominięciem umów dodatkowych do nich, które określają warunki na jakich zakłady
ubezpieczeń podejmują się ochrony z tytułu takich ryzyk jak śmierć w nieszczęśliwym wypadku, trwała niezdolność do pracy ( inwalidztwo),
poważne zachorowanie. (Ubezpieczenie się na wypadek ryzyk odnoszących się do zdrowia proponowane jest zawsze przy
zawieraniu umowy głównej, ale warunki ich ubezpieczenia znajdują się w postanowieniach oddzielnie sformułowanych OWU)

Wyjątek stanowi tu ubezpieczenie AIG Amplico Life, gdzie ubezpieczenie z funduszem kapitałowym „Kapitał na przyszłość”
stanowi umowę dodatkową do zawieranej umowy ubezpieczenia na życie (tu: na życie i dożycie Życie +) i nie jest możliwe niezależne zawarcie tego ubezpieczenia.
W badaniu pominięto również największego  ubezpieczyciela PZU Życie, który  z kolei nie posiada typowego ubezpieczenia z funduszem kapitałowym. Pewną jego formą  jest ubezpieczenie „ Pogodna Jesień”, które  jednak nie spełnia warunków porównywalności  z produktami oferowanymi na rynku,  gdzie funkcje ochronne są conajmniej tak ważne jak oszczędnościowe i realizowane w ramach jednego ubezpieczenia ( umowy). W przypadku Pogodnej Jesieni, które sam ubezpieczyciel określa jako „Indywidualne ubezpieczenie emerytalne” ,  gromadzenie środków w zaoferowanym Funduszu  jest celem podstawowym, a funkcja zabezpieczenia zredukowana jest do wypłaty w razie śmierci ubezpieczonego tylko nieznacznie powiększonej wartości bieżącej czyli zgromadzonych środków.

Uwzględniając powyższe, analizie i ocenie poddano następujące produkty:

1. Ubezpieczenie na życie TU „ Specjalnie dla Ciebie” -Towarzystwa Ubezpieczeń  Allianz Życie Polska S.A.

2. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy „ Kapitał na przyszłość” połączony z ubezpieczeniem na życie i dożycie „Życie +” – AIG
Amplico Life

3. Ubezpieczenie uniwersalne „Perspektywa” -Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Spółka Akcyjna Commercial Union Polska

4.Ubezpieczenie na życie z Funduszem kapitałowym „ Strategia Lwa”- Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie ING Nationale-Nederlanden
Polska S.A.

5. Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne – Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Warta Vita Spółka Akcyjna

Ubezpieczenia te będą występować w tekście pod mianem oferujących je zakładów ubezpieczeń.

3. Charakterystyka ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym    

3.1. Istota ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym (unit– linked life insurance)

Analizowane ubezpieczenia przynależą  w literaturze przedmiotu do grupy ubezpieczeń Universal Life  czyli „ na całe życie”, różniąc
się  zasadniczo od tzw. klasycznych ubezpieczeń życiowych. Łączą  one bowiem element ubezpieczenia i element oszczędzania w sposób niezwykle elastyczny, tworząc wiele możliwości co do dysponowania zaoszczędzonym kapitałem. W przeciwieństwie do klasycznego ubezpieczenia na życie,  przy którym koszt ubezpieczenia ( wyrażony  w opłacanej składce ) jest jednakowy przez cały okres ubezpieczenia i nie wynika z wielkości ryzyka w danym roku, ale z uśrednionego ryzyka całego okresu ubezpieczenia, w ubezpieczeniach uniwersalnych  koszt ten zależy  od wieku ubezpieczonego i zmienia się co roku w zależności od wpłat, oprocentowania, kosztów administracyjnych i obciążenia na ryzyka śmierci, wypadku itp. ( szerzej: E. Stroiński, „Ubezpieczenie na życie”, Warszawa 1996 s. 118-124. )
Istotną cechą ubezpieczenia  na życie  z funduszem kapitałowym, określanego mianem unit-linked  jest powiązanie  go z wydzielonym
funduszem lub funduszami, (zob. „ Podstawy Ubezpieczeń, tom II –Produkty”, pod red. J. Monkiewicza, Warszawa 2002, s. 112) w które inwestowane są  środki pochodzące ze składek, przy czym klienci sami dokonują wyboru funduszu i ponoszą ryzyko tych decyzji
inwestycyjnych.
Nadwyżka wpłacanej składki ponad koszt bieżącego ryzyka oraz  koszty akwizycyjne i administracyjne ubezpieczyciela jest przeliczana
na jednostki udziałowe w określonym funduszu po bieżącej ich cenie. Towarzystwa  publikują regularnie cenę jednostek funduszy .Klient
może  na bieżąco sprawdzać stan swego „ konta „ubezpieczeniowego”,  a znając liczbę posiadanych w funduszu jednostek i ich aktualną
cenę  może sam ustalić wartość zgromadzonych na nim środków ( Tamże).  Wartość ta określana  jako „wartość polisy” nie jest z reguły gwarantowana przez ubezpieczyciela i zależy od kształtowania się na rynku ceny papierów wartościowych , w które lokowane są środki.
Ustalone są limity, w ramach których zarządzające funduszem towarzystwo może lokować środki finansowe swoich klientów. Za
zarządzenie pobierana jest również opłata.
Z reguły w pierwszych latach pobierane potrącenia na opłacenie kosztu  bieżącego ryzyka ubezpieczeniowego oraz  koszty akwizycyjne i administracyjne nie są rekompensowane wzrostem wartości jednostek udziałowych funduszy. 

Ubezpieczenia tego typu są z reguły bezterminowe. Klient może w trakcie trwania umowy,  przy określonych ograniczeniach, dokonać
wykupu ubezpieczenia, przy czym potrącane są  pewne kwoty związane z kosztami ponoszonymi przez ubezpieczyciela.

3.2.  Dwie funkcje ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym
 
Ubezpieczenie na życie z funduszem kapitałowym ma na celu zagwarantowanie wysokiego świadczenia  na wypadek śmierci,  ale
również wysokiego świadczenia w przypadku dożycia  określonego wieku, często kojarzonego z osiągnięciem  wieku emerytalnego.

W przypadku funkcji ochronnej  ubezpieczenia mówimy o ryzyku  śmierci czy utraty zdrowia człowieka, czego konsekwencje są  zazwyczaj bolesne, ale jednocześnie  możliwe do wyceny w wymiarze finansowym. Celem ubezpieczenia jest tu więc zabezpieczenie przed skutkami mniej lub bardziej przewidywalnych zdarzeń losowych. Należy przy tym zauważyć, że inaczej  ryzyko  jest postrzegane przez ubezpieczającego się, a inaczej przez towarzystwo ubezpieczeniowe,  które  wykorzystuje w celu jego określenia metody matematyczno-statystyczne. Subiektywne poczucie  wysokiego ryzyka jest często głównym, choć niekoniecznie uświadomionym, powodem zawierania ubezpieczenia. 
 
Jeśli chodzi o funkcję gromadzenia kapitału to ubezpieczenia na życie  są specyficznym rodzajem oszczędzania, mającym charakter długoterminowej lokaty kapitału. Ze względu  na wieloletni charakter umowy ubezpieczenia wykorzystuje się tu dobrze nadające się do zabezpieczania finansowej przyszłości tzw. inwestycje długoterminowe.

Należy podkreślić, że ubezpieczenia z funduszem kapitałowym oferują wiele  możliwości wyboru sposobu inwestowania, ale w każdym  przypadku mamy tu  do czynienia z możliwością ( ryzykiem) zarówno wygranej, jak i poniesienia straty. Środki są w nich lokowane na ryzyko ubezpieczającego.

4. Znaczenie OWU

Zawarcie umowy ubezpieczenia regulowane jest postanowieniami kodeksu cywilnego oraz ustawą o działalności ubezpieczeniowej.

Na mocy definicji art. 805 par. 1 k.c. „ przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę”.

Wynika stad, że udział biorą w niej dwie strony, ubezpieczający i zakład ubezpieczeń,  ubezpieczyciel) , które obciążone są wobec siebie zobowiązaniami i jednocześnie  posiadają wobec siebie uprawnienia.

Umowa ubezpieczenia jest umową dwustronną,  wzajemną i obligacyjną.Jej przedmiotem jest zobowiązanie zakładu ubezpieczeń do udzielenia ochrony ubezpieczeniowej a ponadto wypłacenia świadczenia ubezpieczeniowego na rzecz ubezpieczającego lub osoby trzeciej w przypadku powstania określonego zdarzenia losowegooraz ze strony ubezpieczającego  zobowiązanie do opłacania określonej składki ubezpieczeniowej.

Zwraca tu uwagę fakt, że  wymóg opłacania składki przez ubezpieczającego w określonych z góry terminach jest bezwzględny, zakład ubezpieczeń natomiast spełnia swe świadczenie  tylko w razie powstania wypadku ubezpieczeniowego, którego zaistnienie jest w każdym konkretnym przypadku możliwe, lecz niepewne. Taka sytuacja może się zdarzyć wkrótce po podpisaniu umowy, po krótszym lub dłuższym czasie albo nawet nigdy.
Ubezpieczenie na życie z funduszem kapitałowym poprzez wprowadzony poza ochroną,  element oszczędnościowy, wprowadza tu pewne modyfikacje. 

Dokumentem potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia jest polisa, a jej  ważną i integralna częścią są ogólne warunki ubezpieczenia zwane w skrócie OWU.
Znaczenie OWU jest  przy zawieraniu ubezpieczenia często niedoceniane  przez klientów, a niejednokrotnie pomijane  przez oferujących je pośredników ubezpieczeniowych w procesie sprzedaży.
Sformułowany  językiem prawniczym dokument ten bywa często trudny  do zrozumienia i przebrnięcie przezeń  od początku do końca wymaga wiele determinacji.

Należy jednak mieć na względzie, że to te szczegółowe zapisy stanowią podstawę do realizacji podstawowego dla konsumenta prawa – realizacji świadczenia z chwilą zajścia zdarzenia, którego  dotyczyła zawarta umowa  ubezpieczenia.

W przypadku ubezpieczeń na życie  jest to tym ważniejsze, że podpisana umowa ma charakter wieloletni, a odsunięcie w czasie jej
realizacji jest związane często również  ze zmianą sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej osoby, która zawierała umowę.

Dostosowując polskie prawo do unijnych wymagań ochrony konsumentów ustawodawca wprowadził do kodeksu cywilnego pojęcie „ niedozwolonych postanowień” ( klauzul) umownych.
Takimi postanowieniami są umowy zawierane z konsumentami, które łącznie spełniają trzy warunki:
- nie zostały z konsumentem indywidualnie uzgodnione
- kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco  naruszając jego interesy,
- nie dotyczą głównych świadczeń stron ( w tym ceny lub wynagrodzenia) jeśli  zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. 

Ogólne warunki ubezpieczenia stanowią z góry  przygotowany  przez zakład ubezpieczeń „wzorzec  umowy”, który nie może być modyfikowany i który  konsument może w całości zaakceptować bądź nie . Stosowanie OWU podyktowane jest koniecznością, bowiem niemożliwe jest spisywanie całej skomplikowanej umowy osobno z każdym  klientem,,gdy kolejne umowy nie różniłyby się zasadniczo  od siebie.

Chociaż przy  umowach cywilnoprawnych mamy z zasady do czynienia ze swobodą kształtowania umów, co oznacza, że obie strony mogą dowolnie określić  jej  treści  oraz że  obie strony są względem siebie równoprawne, a więc  jedna strona nie może drugiej nic narzucić, to  w praktyce, jak trafnie zauważa w swym artykule Z. Konieczny,  często mamy  ma do czynienia z ograniczeniem obu tych zasad i zachwianiem równowagi pozycji obu  stron.
(Zob. T. Konieczny, Jak Dawid z Goliatem. Niedozwolone postanowienia umowne w obrocie konsumenckim,, Twoja Gazeta Podatkowa, nr 44 z 9.06.2004)

Ograniczenie wyboru konsumenta do tego, że może  zgodzić się na zaproponowane warunki bądź nie, stawia na porządku dziennym  kwestię  ochrony słabszej strony  ( konsumenta) w przypadku stosowania  nieuczciwych praktyk i nadużywania pozycji  silniejszej strony umowy. Może to mieć miejsce również w przypadku zawierania umowy ubezpieczenia.

Z jednej strony występuje towarzystwo ubezpieczeniowe - instytucja dysponująca wieloletnim doświadczeniem, wykwalifikowana kadrą specjalistów z  zakresu prawa, ubezpieczeń i  marketingu, silnie finansowo zmotywowaną grupą  akwizytorów  oraz środkami  finansowymi  przeznaczanymi na różnego rodzaju akcje reklamowe pozwalające skutecznie wpływać zachowania nabywców, łącznie z kreowaniem mody na posiadanie takiego ubezpieczenia.
Z drugiej strony osamotniony konsument, skonfrontowany z trudnymi do zrozumienia, czasem niejednoznacznymi zapisami  OWU, zawartymi  w wielostronicowym dokumencie, kształtujący dopiero swą świadomość  ubezpieczeniową,  poddawany presji ze strony otoczenia zewnętrznego.
 
Ponieważ w przypadku ubezpieczeń mamy do  czynienia z rynkiem specyficznych usług, kiedy to spełnienia świadczenia ze strony zakładu ubezpieczeń  może być bardzo odległe w czasie, warto zwrócić w tym miejscu uwagę w tym miejscu  na kilka kwestii:

Po pierwsze, jakkolwiek OWU stanowią  wzorzec umowy i są nieodłączną częścią  umowy ubezpieczenia, to indywidualnie  negocjowane są  z klientem takie elementy jak wysokość sumy ubezpieczenia, jaką zobowiązuje się wypłacić zakład, wysokość składki, częstotliwość i terminy opłacania składki  itp. Te elementy uwidocznione są na podstawowym  dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy – polisie.

Po drugie, jako sprzeczne z dobrymi obyczajami uważa się takie postanowienia we wzorcu (umowie), które są  nieuczciwe, nierzetelne, wykorzystują niewiedzę lub niedoświadczenie konsumenta.
O taki przypadek łatwo w przypadku umowy ubezpieczeniowej,  a szczególnie w przypadku ubezpieczenia na życie  z funduszem kapitałowym.

Ponieważ  uznaje się za niedozwolone takie postanowienia z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy,  wprowadzono wymóg zapoznania się klienta z OWU przed podpisaniem polisy, co potwierdza on własnoręcznym podpisem. 

Należy stwierdzić, że i na tym polu mamy do czynienia z poprawą sytuacji konsumenta.
Nowo uchwalony pakiet ustaw zawierał wymóg dostosowania OWU do wymogów unijnych.
Towarzystwa ubezpieczeniowe wprowadziły od początku 2004 roku  nowe OWU, konstruując je z uwzględnieniem dobrze pojętego interesu klienta.

5. Dostosowanie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia  do wymogów ustawowych
 
Obecnie obowiązująca Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (zwana  dalej Ustawą )wprowadziła szereg rozwiązań mających służyć  wzmocnieniu pozycji konsumenta i zwiększenia przejrzystości warunków na jakich zawierana jest umowa ubezpieczenia.

W obecnych przepisach ubezpieczeniowych  mocno akcentowany jest obowiązek spoczywający  na firmach ubezpieczeniowych dostarczenia konsumentowi pełnej i nie wprowadzającej w błąd informacji.

Art.12 Ustawy stanowi m.in., że ogólne warunki ubezpieczenia oraz umowa ubezpieczenia powinny być formułowane jednoznacznie i w sposób zrozumiały ( podkr. –autorzy), a wszelkie postanowienia sformułowane niejednoznacznie interpretuje się na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego, uposażonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia.

Przed zawarciem ubezpieczenia zakład ubezpieczeń ma obowiązek doręczyć    klientowi tekst ogólnych warunków ubezpieczenia i wprowadza taki wymóg  do przepisów kodeksu cywilnego. ( Rozdział 16 Zmiany w przepisach obowiązujących: Art. 233 Ustawy  stanowiący  m.in. o  zmianach w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Art. 812 .

Poniżej cytuje się zawarty w Ustawie zapis odnoszący się do zmian w kodeksie cywilnym ( Rozdziała 16, Art. 233):

„W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.6)) wprowadza się następujące zmiany: […]
3) art. 812 otrzymuje brzmienie:
"Art. 812.
§ 1. Przed zawarciem umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń ma obowiązek doręczyć ubezpieczającemu tekst ogólnych warunków ubezpieczenia.
§ 2. Ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności:
1) przedmiot i zakres ubezpieczenia,
2) sposób zawierania umowy ubezpieczenia,
3) zakres i czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, 4) prawa i obowiązki stron umowy,
5) tryb, warunki, sposób oraz przesłanki i terminy wypowiedzenia umowy przez ubezpieczającego lub zakład ubezpieczeń,
6) sposób ustalania i opłacania składki ubezpieczeniowej lub opłat pobieranych przez zakład ubezpieczeń oraz metod ich indeksacji, a także ich wysokość,
7) sposób indeksacji składki ubezpieczeniowej,
8) tryb, warunki oraz sposób dokonywania zmiany umowy ubezpieczenia zawartej na czas nieokreślony,
9) sposób ustalania wysokości szkody oraz wypłaty odszkodowania lub innego świadczenia,
10) sposób i tryb dochodzenia roszczeń z umowy ubezpieczenia, 11) informację o sądzie właściwym dla rozstrzygnięcia sporu mogącego wynikać z danej umowy ubezpieczenia,
12) sumę ubezpieczenia i warunki jej zmiany.
§ 3. Oprócz obowiązku, o którym mowa w § 1, zakład ubezpieczeń udziela ubezpieczającemu, będącemu osobą fizyczną, informacji o sposobie i trybie rozpatrywania skarg i zażaleń zgłaszanych przez ubezpieczającego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia, a także informacji o organie właściwym do ich rozpatrzenia.
§ 4. Jeżeli umowa ubezpieczenia jest zawarta na okres dłuższy niż sześć miesięcy ubezpieczający ma prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia, w terminie 30 dni, a w przypadku gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą w terminie 7 dni, od dnia zawarcia umowy. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia nie zwalnia ubezpieczającego z obowiązku zapłacenia składki za okres, w jakim zakład ubezpieczeń udzielał ochrony ubezpieczeniowej.
§ 5. Zastrzeżony w umowie ubezpieczenia termin, w którym wypowiedzenie umowy nie jest możliwe, nie może być dłuższy niż dwa lata.
§ 6. Umowa ubezpieczenia może regulować prawa i obowiązki stron w sposób odbiegający od ogólnych warunków ubezpieczenia.
§ 7. Umowa ubezpieczenia zawierająca element międzynarodowy wskazuje prawo właściwe dla tej umowy ubezpieczenia.
§ 8. Zakład ubezpieczeń jest obowiązany, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, przedstawić ubezpieczającemu różnice między postanowieniami umowy a ogólnymi warunkami. Przepisu nie stosuje się do umów ubezpieczenia zawieranych w drodze rokowań.";
4) w art. 817 § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia zakład ubezpieczeń powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1..”

Art. 13 Ustawy wskazuje że w przypadku ubezpieczeń na życie  zakład ubezpieczeń jest obowiązany do zawarcia w umowie ubezpieczenia:
1) definicji poszczególnych świadczeń;
2) wysokości składek odpowiadających poszczególnym świadczeniom podstawowym i dodatkowym;
3) zasad ustalania świadczeń należnych z tytułu umowy, w szczególności sposobu kalkulacji i przyznawania premii, rabatów i udziału w zyskach ubezpieczonego, określenia stopy technicznej, wskazania wartości wykupu oraz wysokości sumy ubezpieczenia w przypadku zmiany umowy ubezpieczenia na bezskładkową, o ile są one gwarantowane, określenia kosztów oraz innych obciążeń pobieranych przez zakład ubezpieczeń przy wypłacie świadczeń;
4) opisu tych czynników w metodach kalkulacji rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, które mogą mieć wpływ na zmianę wysokości świadczenia zakładu ubezpieczeń;
5) wskazania przepisów regulujących opodatkowanie świadczeń zakładu ubezpieczeń.( Art. 13. ust.1.)

W tym samym artykule  Ustawodawca formułuje dodatkowe  wymagania w odniesieniu do ubezpieczeń na życie, związanych z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w postaci zawarcia  w umowie ubezpieczenia:
1) wykazu oferowanych ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych;
2) zasad ustalania wartości świadczeń oraz wartości wykupu ubezpieczenia, w tym również zasad umarzania jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego i terminów ich zamiany na środki pieniężne i wypłaty świadczenia;
3) regulaminu lokowania środków ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego obejmującego w szczególności charakterystykę aktywów wchodzących w skład tego funduszu, kryteria doboru aktywów oraz zasady ich dywersyfikacji i inne ograniczenia inwestycyjne;
4) zasad i terminów wyceny jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego;
5) zasad ustalania wysokości kosztów oraz wszelkich innych obciążeń potrącanych ze składek ubezpieczeniowych lub z ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego;
6) zasad alokacji składek ubezpieczeniowych w jednostki ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego, w szczególności w zakresie określonym w pkt 4 i 5, oraz terminu zamiany składek na jednostki tego funduszu ( Art.13 ust.3).

a także obowiązku:  
1)dokonywania wyceny jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego nie rzadziej niż raz w miesiącu;
2) ogłaszania w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim, niezwłocznie po jej ustaleniu, o wartości jednostki ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego;
3) sporządzania i publikowania rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego.( Art. 13.ust. 4)

Innymi obowiązkami informacyjnymi zakładów ubezpieczeń są m.in.
- przekazywanie pisemnych informacji ubezpieczającemu i ubezpieczonemu  przed wyrażeniem przez strony zgody na zmianę warunków umowy lub zmianę prawa właściwego dla zawartej umowy ubezpieczenia i określenia wpływu tych zmian na wartość świadczeń przysługujących z tytułu zawartej umowy( Art. 13.ust.1.2.)
- pisemnego informowania ubezpieczającego i ubezpieczonego, nie rzadziej niż raz w roku, o wysokości świadczeń przysługujących z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia, w szczególności o wartości wykupu oraz premii ( Art. 13. ust.2).

Część druga

Analiza OWU wybranych ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym  

Wszystkie analizowane w badaniu towarzystwa ubezpieczeniowe (TU) zmodyfikowały stosowane ogólne warunki ubezpieczeń, dostosowując je do wymogów uchwalonego 22 maja 2003 r. pakietu nowych ustaw ubezpieczeniowych i wprowadzając ich nowe zapisy je od stycznia  2004 roku. 
Dokonane zmiany  zwiększyły  przejrzystość i klarowność informacji zawartych w dokumentach.. Wyniki tych działań przedstawione są w poniższej analizie.

Badaniu  poddano ogólne warunki  umowy określanej jako umowa podstawowa (główna,)  której zakres ubezpieczenia obejmuje ryzyko śmierci ubezpieczonego następujących produktów:  

1. Ubezpieczenie na życie TU „ Specjalnie dla Ciebie” -Towarzystwa Ubezpieczeń Allianz Życie Polska S.A.

2. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy „ Kapitał na przyszłość” połączony z ubezpieczeniem na życie i dożycie „Życie +” – AIG Amplico Life

3. Ubezpieczenie uniwersalne „Perspektywa” -Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Spółka Akcyjna Commercial Union Polska

4.Ubezpieczenie na życie z Funduszem kapitałowym „ Strategia Lwa”- Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie ING Nationale-Nederlanden Polska S.A.

5. Indywidualne Ubezpieczenie Uniwersalne – Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie  Warta Vita Spółka Akcyjna

Ubezpieczenia te występują w tekście pod mianem oferujących je zakładów ubezpieczeń.

1 Podstawowe terminy występujących w OWU  ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym

Kluczowe określenia przy zawieraniu  umowy ubezpieczenia  na życie to  w szczególności:

Ubezpieczony: Podmiot (tu: osoba fizyczna), której życie jest przedmiotem umowy ubezpieczenia.
 
Ubezpieczający: Podmiot ( tu:  osoba fizyczna) zawierający umowę ubezpieczenia i zobowiązany do opłacania składki ubezpieczeniowej
Uwaga: Ubezpieczający nie musi być tą samą osobą  co ubezpieczony

Uposażony (Beneficjent):  Podmiot uprawniony w umowie ubezpieczenia do otrzymania świadczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego

Suma ubezpieczenia: określona na polisie wysokość kwoty (sumy pieniężnej),  jaką zakład ubezpieczeń  zobowiązuje się wypłacić wskazanym uposażonym w przypadku  śmierci osoby ubezpieczonej

Składka: Zobowiązanie ubezpieczającego do określonej zapłaty określonej w umowie ubezpieczenia  tytułem ochrony  ubezpieczeniowej na rzecz zakładu ubezpieczeń.
Zobowiązanie to dotyczy ustalonej wysokości opłaty i okresu

Rocznica polisy: dzień każdego kolejnego roku obowiązywania umowy ubezpieczenia

Rok polisowy: okres ubezpieczenia między kolejnymi rocznicami polis

Fundusz: wydzielona rachunkowo część aktywów  zakładu ubezpieczeń, tworzona ze składek opłacanych w ramach zawartych umów ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym
 
Jednostki  uczestnictwa: części o równej wartości, na które jest podzielony fundusz

Wartość polisy: kwota równa sumie wartości jednostek uczestnictwa znajdującym się na indywidualnym koncie inwestycyjnym, nabytych za opłacane składki
 
Wartość wykupu: kwota, którą zakład ubezpieczeń wypłaca w związku z rozwiązaniem umowy ubezpieczenia

2. Analiza badanych OWU w aspekcie ochronnym

Podstawowe parametry wykorzystywane w analizie badanych OWU wpływające na prawa i obowiązki obu stron umowy  (aspekt ochronny) to:  

• Przedmiot ubezpieczenia
• Minimalny / maksymalny wiek przystąpienia do ubezpieczenia
• Okres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń
• Zakres podstawowy ochrony ubezpieczeniowej .
• Wyłączenia
• Opcje dodatkowe
• Suma ubezpieczenia
• Składka i częstotliwość opłacania
• Warunki odstąpienia od umowy
• Warunki wypłaty świadczenia 
• Indeksacja
• Dokonywanie zmian  

      
Biorąc za podstawę powyższe parametry analizę  przeprowadzono na trzech płaszczyznach:

A. Zawierania umowy ubezpieczenia:
B. Trwania umowy ubezpieczenia
C. Zakończenia umowy

A. Zawieranie umowy ubezpieczenia

Procedura zawierania umowy

Wymóg przedstawienia sposobu zawierania umowy ubezpieczenia zawiera Ustawa i wprowadzone zmiany do kodeksu cywilnego.
Wszystkie analizowane zakłady ubezpieczeń, choć w różny sposób,  włączają do OWU opis trybu zawierania ubezpieczenia.

Umowę ubezpieczenia zawiera się na podstawie pisemnego wniosku na formularzu przygotowanym przez zakład ubezpieczeń. Do zawarcia umowy niezbędne opłacenie przynajmniej jednej składki oraz złożenie oświadczenie o stanie zdrowia (stanowi część wniosku )  Dodatkowo  może być wymagane poddanie się wstępnym badaniom medycznym, których zakres jest  określany przez poszczególne TU i co do  zasady uzależniony jest od wieku osoby zawierającej umowę i sumy ubezpieczenia. Badania są przeprowadzone przez wskazanych przez TU lekarzy i na koszt TU. Niekiedy towarzystwa (np. ING NN) zastrzegają sobie również prawo wymagania  również oświadczenia o sytuacji finansowej ubezpieczającego.

Należy podkreślić, że TU maja prawo uzyskiwać informacje od zakładów opieki zdrowotnej  informacji dotyczących stanu zdrowia wnioskujących o ubezpieczenie z wyjątkiem wyników badań genetycznych.

Towarzystwa zastrzegają sobie w OWU  prawo do zaproponowania nowych, zmienionych warunków (niestandardowych) oraz nieakceptowania ryzyka, równoznacznego  z odmową przyjęcia do ubezpieczenia.

W przypadku odmowy zawarcia umowy  ubezpieczyciel zobowiązany jest zwrócić wpłacona składkę do 30 dni od dnia podjęcia takiej decyzji.

W przypadku zaproponowania zmienionych warunków Towarzystwo winno zwrócić uwagę ubezpieczającemu na ten fakt najpóźniej przy doręczeniu polisy. Ubezpieczający ma prawo zgłoszenia sprzeciwu w terminie 7 dni od momentu doręczenia polisy na zmienionych warunkach.
Podstawowe znaczenie ma dokładne i kompletne wypełnienie wniosku medycznego i udzielanie prawdziwych i wyczerpujących odpowiedzi na zawarte w nim pytania.
Wszelkie niejasności w tym względzie mogą stać się powodem odmowy wypłaty świadczenia. Zastrzeżenie to nie jest skuteczne po trzech latach od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia. Najwyraźniej stwierdza to CU w oddzielnym w OWU par.14 „Skutki podania nieprawdziwych informacji” oraz Allianz w par.12 „Ograniczenia odpowiedzialności”.  

Suma ubezpieczenia jest z reguły ustalana przez strony przy zawieraniu umowy  i potwierdzona  na polisie. Coraz częściej jest wybraną wielkością z pewnego zakresu sumy ubezpieczenia określonej dla danego wieku i płci  także odpowiednio do wybranej wysokości składki i częstotliwości jej opłacania. Zakłady ubezpieczeń z reguły określają maksymalne kwoty w danych przedziałach wiekowych.

Możliwość wyboru mniejszej lub większej sumy ubezpieczenia w ramach tej samej składki oferują CU, ING-NN, Warta Vita, chociaż nie ma tych zapisów w OWU.
Allianz oferuje sumę ubezpieczenia w 2 wariantach: w wariancie I jest ustalana przez na opisanych wyżej zasadach, w  wariancie II ustalana jest na cały okres trwania umowy w kwocie 1000 zł.

Suma ubezpieczenia jest określana  na podstawie: wieku, płci, stanu zdrowia, charakteru wykonywanej pracy, trybu życia , zakresu ochrony, wysokości i częstotliwości płatności oraz innych czynników mogących mieć wpływ na ocenę  ryzyka.

Istotny elementem jest możliwość zmiany ( podwyższania lub obniżania) sumy ubezpieczenia  w trakcie trwania umowy oraz powszechnie stosowana indeksacja. Warunki dokonywania zmian sumy ubezpieczenia  z uwagi na ich późniejszą realizację opisane zostaną w dalszej części, dotyczącej zmian dokonywanych w trakcie trwania umowy ubezpieczenia.

Przedmiot i zakres  ubezpieczenia 

Podstawowym ryzykiem przyjętym do ubezpieczenia w analizowanych ubezpieczeniach jest ryzyko zgonu  osoby ubezpieczonej,  co stanowi  podstawowy zakres udzielanej ochrony ubezpieczeniowej. Możliwe jest jednak rozszerzenie zakresu tej ochrony o dodatkowe ryzyka poprzez zawarcie dodatkowych umów ubezpieczenia ( tzw. opcje )  i opłacenie za nie dodatkowej składki. Takie umowy można zawrzeć na wypadek zgonu czy uszczerbku na zdrowiu w wyniku nieszczęśliwego wypadku, poważnego zachorowania, inwalidztwa. Oferują je wszystkie, choć pod innymi nazwami towarzystwa ubezpieczeń. Oferują one również opcje przejęcia opłacania składek w sytuacji  niezdolności do pracy ubezpieczającego. 

Suma ubezpieczenia w analizowanych ubezpieczeniach stanowi kwotę, jaką Towarzystwo ubezpieczeń zobowiązuje się  wypłacić tylko w przypadku śmierci ubezpieczonego.

Istnieją jednak sytuacje, w których zakład  ubezpieczeń uchylić się może od odpowiedzialności, określane mianem „wyłączenia z zakresu odpowiedzialności”.
Wyłączenia  odpowiedzialności mają zasadnicze znaczenie z punktu widzenia realizacji prawa do otrzymania świadczenia.

Najważniejszym i powszechnym ograniczeniem zakresu odpowiedzialności jest śmierć ubezpieczonego w następstwie samobójstwa. Wyłączenie to dotyczy pierwszych 2 lat polisowych (w CU- 12 miesięcy).
Następnie stosowane wyłączenia zgon ubezpieczonego w następstwie:
- działań wojennych i stanu wojennego,
- czynnego ( niezgodnego z prawem, świadomego i dobrowolnego) udziału w aktach przemocy, rozruchach, zamieszkach.

Inne, nie wszędzie stosowane, wyłączenia to :
śmierć w następstwie poddania się zabiegom medycznym poza kontrola lekarzy i osób uprawnionych (ING NN, Warta Vita), zarażenie wirusem HIV.(Warta Vita, Amplico Life).
 
Czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń

Towarzystwa ubezpieczeniowe obejmują ubezpieczonego ochroną od dnia wskazanego na polisie        ( początek odpowiedzialności), ale nie wcześniej niż od momentu wpłacenia pierwszej składki. Towarzystwa określają ten moment w różny sposób.

Wszystkie umowy ubezpieczenia z funduszem kapitałowym są  bezterminowe, czyli zawierane na czas nieokreślony.
Niemniej odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń kończy się z dniem:
• rozwiązania umowy ubezpieczenia przez Ubezpieczającego (ma to miejsce w przypadku odstąpienia ubezpieczającego od umowy w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy -  wymóg zapisany w kodeksie cywilnym),    
• wypowiedzenia umowy, z dniem śmierci ubezpieczonego,
• gdy wartość zgromadzonych na rachunku funduszu jednostek nie wystarcza na pokrycie należnych opłat.
Amplico Life,  które ubezpieczeniowy  fundusz kapitałowy oferuje jako umowę dodatkową do -z natury ograniczonej w czasie( terminowej) umowy  na życie i dożycie, daje prawo przedłużenia  tej umowy dodatkowej w przypadku dożycia terminu wygaśnięcia umowy podstawowej.( Art. 17 OWU)

Składka ubezpieczeniowa

Ustawa reguluje w artykule 18 kwestię składek jak następuje:
1. „Wysokość składek ubezpieczeniowych ustala zakład ubezpieczeń po dokonaniu oceny ryzyka ubezpieczeniowego.

2. Składkę ubezpieczeniową ustala się w wysokości, która powinna co najmniej zapewnić wykonanie wszystkich zobowiązań z umów ubezpieczenia i pokrycie kosztów wykonywania działalności ubezpieczeniowej zakładu ubezpieczeń.

3. Zakład ubezpieczeń jest obowiązany gromadzić odpowiednie dane statystyczne w celu ustalania na ich podstawie składek ubezpieczeniowych i rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.

4. Składka ubezpieczeniowa powinna być ustalana według kryteriów przedstawionych w ogólnych warunkach ubezpieczenia, zwłaszcza w zakresie zniżek lub podwyższeń kwot zasadniczych.

5. Zakład ubezpieczeń może dokonywać indeksacji składki ubezpieczeniowej oraz innych opłat pobieranych od ubezpieczającego lub należnych ubezpieczającemu z tytułu zawartej umowy, pod warunkiem przedstawienia w umowie ubezpieczenia metod i terminów, według których dokonuje się indeksacji.”

W umowach ubezpieczenia na życie występuje pojecie składki regularnej ( podstawowej – ING NN) oraz doraźnej (dodatkowej –Amplico Life,   lokacyjna CU, NN).

Opłacenie składki podstawowej - za udzielenie ochrony ubezpieczeniowej -  w określonej wysokości i wyznaczonych terminach jest bezwzględnym wymogiem ważności umowy. Towarzystwa z reguły  udzielają 30- dniowej prolongaty terminu  jej płatności.
Istniej możliwość opłacania składki jednorazowo za cały okres ubezpieczenia.

Wysokość składki regularnej jest uzależniona od wieku w którym osoba zawiera umowę, płci   (kobiety mają często zniżki) , stanu zdrowia osoby ubezpieczonej,  zawodu oraz wysokości kwoty ubezpieczenia. 
W zależności od wyboru ubezpieczającego składkę można opłacać rocznie,  półrocznie, kwartalnie i miesięcznie. Amplico Life oferuje zasadniczo roczne opłacanie składek, ale  OWU zawierają  stwierdzenie że „można je również opłacać za okresy krótsze w równych ratach uzgodnionych wcześniej przez Strony”- Art. 6 OWU Życie +)  
Towarzystwa ustalają minimalną wysokość wpłacanych składek.
Wpłacanie dodatkowych środków w postaci składki doraźnej w dowolnym momencie trwania umowy ma na celu zwiększanie kapitału podlegającego inwestowaniu. Znacznie większy procent tej składki jest bowiem alokowany w funduszach, przy czym  towarzystwa określają z reguły dość wysoki minimalny limit pojedynczej wpłaty.

B. Analiza OWU  w kontekście trwania umowy

 W tej części przeanalizowano zapisy OWU dotyczących praw i obowiązków ubezpieczającego,  jakie posiada w trakcie trwania umowy ubezpieczenia i jakie są możliwe zmiany  w ramach 
zawartej już umowy.
Takie dostosowanie do nowych sytuacji i nowych potrzeb ma o szczególne znaczenie w
przypadku umowy na życie, która ma charakter wieloletni.

W trakcie obowiązywania umowy za kluczowe dla konsumenta uznać należy:

-  dokonywanie  modyfikacji 

Modyfikacje umowy są możliwe z reguły w każdą rocznicę polisy. Zmieniać można : sumę ubezpieczenia, częstotliwość opłacania składek, uposażonych, umowy dodatkowe.

Możliwość podwyższenia sumy ubezpieczenia (bez dodatkowych badań medycznych do 30 %  obowiązującej w danym roku polisowym) za wyjątkiem dwóch pierwszych lat oferuje Allianz w wariancie  I . Można to uczynić razie urodzenia dziecka ( lub adopcji) przez ubezpieczonego, zawarcia przez niego związku małżeńskiego, kupna mieszkania lub domu, zgonu współmałżonka lub zaciągnięcia kredytu. W Warcie Vita  podwyższenie jest możliwe  trzy  razy w trakcie trwania umowy, za każdym razem maksymalnie o 30 % w przypadku zawarcia związku małżeńskiego lub urodzenia ( też przysposobienia) dziecka. W podobnych trzech przypadkach można podwyższyć sumę ubezpieczenia w ramach obowiązującego zakresu w ING NN. W CU można wnioskować w kolejne rocznicy polisy o zmianę wysokości sumy ubezpieczenia przy zachowaniu dotychczasowej wysokości składki regularnej oraz zmianę częstotliwości opłacania składek regularnych.

Towarzystwa oferują z reguły  przed każda rocznicą  polisy  indeksację składek, określaną na podstawie wskaźnika inflacji,  która nie jest obowiązkowa i z której można zrezygnować, lub przyjąć w mniejszej wysokości   niż zaproponowana ( w określonym w OWU terminie).
Warto zwrócić w tym miejscu uwagę, że jak np. w przypadku Warty Vita czy Amplico Life ,  jeśli ubezpieczający w dwóch kolejnych następu